Genealogie & Overgrootmoeders deze pagina is het laatst gewijzigd op 1-8-2014

het in kaart brengen
van de matriarchale kring
    Wanneer je mensen naar de namen van hun opa en oma vraagt weten ze het meestal wel, maar met de namen van de overgrootouders wordt het al lastig, tenzij je een genealoog treft. Globaal genomen kan je zeggen dat het geheugen van een familie drie generaties in tact blijft. De namen van ooms en tantes, neven en nichten blijven ook ergens hangen en zo wordt het verhaal al iets breder.
    Mijn oma kwam uit een grote familie, zij was er een van een tweeling en de jongste van 17 kinderen. Alleen het feit dat het er zóveel waren wekte bij ons na-oorlogse generatie gevoelens van ontzetting, afschuw en schaamte op. Dat werd nergens gecompenseerd door leuke anekdotes of mooie foto's. Mijn moeder die de helft van haar kindertijd buitenshuis op een kostschool verbleef had kennelijk geen verhalen over haar moeder's moeder meegekregen die ze aan ons kon doorgeven. Daar had ze wel een verklaring voor, want haar moeder (Anna) was vroeg wees geworden, zij werd daarna door haar zus (Aal) opgevoed. Toen ik dat later ging uitzoeken, bleek het half waar te zijn. Overgrootmoeder overleed in 1905 op 57 jarige leeftijd en overgrootvader verliet in 1906, enkele dagen voor de 19e verjaardag van mijn oma, het aardse leven. Zo jong was ze dus niet meer. Ja, ze woonde wel bij haar zus en diens man in Amsterdam. De familie was tamelijk hecht. Na haar trouwen, toen mijn oma naar de andere kant van het land verhuisde, bleven ze elkaar geregeld opzoeken.
    Mijn moeder heeft afgezien van haar verschrikkelijke kostschool periode een geweldig fijne "Ot en Sien" jeugd gehad. Ik ken dus verhalen over haar ooms en tantes en heb deze later aangevuld met bezoekjes aan nog levende nichten. Maar met het tellen van de namen kwam ik steeds niet tot het aantal van 17. Pas later vond ik ze allemaal in het katholieke doopregister van Hillegom terug. Zes kinderen waren jong overleden. Het getal 17 (van de overlevering) klopte dus helemaal.

    De vrouw die zoveel kinderen gebaard had heette Alida van Leeuwen, ze is den 6den November 1847 in Noordwijk geboren als dochter van Johanna Zandbergen en Christiaan van Leeuwen, die bouwman en tapper was. De naam Alida werd van generatie op generatie doorgegeven. Het is, zoals het zich laat aanzien, via Aaltje Kors Brederode uit Voorhout een zuster van een voorvader in onze vrouwelijke lijn terecht gekomen. De man van deze Aaltje was in 1704 voogd over de nagelaten weeskinderen van Magtold Claas & Herman Kors Brederode. Het verschijnsel wezen herhaalde zich vijfentwintig jaar later weer. Arme kinderen, maar gelukkig bleef het daar voorlopig bij, want daarna ging het vier generaties goed. Totdat betovergrootmoeder Johanna Zandbergen kwam!
    Haar eerste dochter werd ook Alida genoemd, en haar tweede, de oma van mijn moeder, kreeg dezelfde naam. Ik had aangenomen dat de eerste dan overleden was, maar dat bleek bij nader inzien helemaal niet zo te zijn. De ene Alida werd Aal genoemd en het ander meisje Da. Ik was natuurlijk heel nieuwsgierig naar die eerste dochter van Johanna Zandbergen. Ze was in Noordwijk gebleven en had daar 13 kinderen gekregen. Het herstellen van de foute aanname zorgde voor verrassingen. De tante van mijn oma was heel oud (95 jaar) geworden, ze had ook negen dochters en achtentwintig kleindochters gekregen. Was niemand van hun bestaan op de hoogte? Achteraf gezien lijkt het me ook wel weer logisch want in het leven van iemand met zoveel broers en zussen is er toch nauwelijks meer plaats voor ooms, tantes, neven en nichten.

    Nu heb ik hen allen in een matriarchale kring in kaart gebracht. Johanna Zandbergen staat als onze gemeenschappelijke voormoeder in het midden. Iedere cirkel daarom heen geeft een nieuwe generatie weer. De dochters van de eerste Alida zijn blauw gekleurd en onze lijn met vrouwelijke nakomelingen (die weggetrokken zijn uit Noordwijk) is groen.
    Voormoeder Johanna Zandbergen was 30 toen ze stierf en de beide Alida's (7 en 5 jaar) werden vroeg halfwees.


    Carla van Beers
    juli 2014







familiearchieven.nl benadrukt de betekenis van een familieverhaal en onderstreept het belang van het bewaren en terugvinden van herinneringen en persoonlijke documenten voor historisch, genealogisch en biografisch onderzoek.