Genealogie & Overgrootmoeders deze pagina is het laatst gewijzigd op 30-6-2014

het verzoek tot inzage
in een familieverhaal
    "Onvindbare erfgenaam groot probleem" lees ik op een website over notariszaken. Wanneer niemand weet waar ze woont, kan de nalatenschap niet afgewikkeld worden. Er wordt naarstig gezocht, maar als het geen resultaat oplevert moet er een bewindvoerder aangesteld worden die voor de afwezige zal handelen. Het betreft familie die in het buitenland woont, ze hebben geen contact onderhouden of mogelijk nog nooit van elkaar gehoord. Dat zoeken naar verre erfgenamen, dat lijkt mij een bijzonder leuke, maar moeilijke klus! Helemaal als het om vrouwen gaat die bij hun huwelijk van naam verwisselen.
    Wereldburgers of cosmoplieten, ik bewonder ze, mensen die niet in hun geboorteland wonen of voorouders in diverse werelddelen hebben. Het is leuk om over hun familiegeschiedenis te praten of om er over te lezen. In een roman bijvoorbeeld, daar kan het intercontinentale leven uitgebreid of tot in detail tot uitdrukking komen.

    In mijn "portefeuille" zit Claire Kathleen Maas, zij is in London geboren als dochter van een Oostenrijkse koopman en een Engelse dame uit Australie. Hij is importeur van tobacconist fancy goods en fabrikant van de verzilverde pijpen die onder de naam Crown pipe in de handel zijn. Claire Kathleen Maas is in 1914 in London met Gunter Heinrich von Dewitz Braun getrouwd. Ze krijgen een dochtertje, zij heet Elise Margarete. En naar haar ben ik op zoek, maar zij is op allerlei fronten uit mijn gezichtsveld verdwenen.

    Naamsverwisseling, het zal genealogen bekend in de oren klinken, voorouders of nazaten die niet te traceren zijn. Het blijven raadsels, omdat namen en plaatsen zo veranderlijk als het weer kunnen zijn. Ik laat dit soort kwesties meestal een tijd liggen. Dan vergeet ik de ergernis van de mislukte zoektocht en wordt het vanzelf weer een nieuwe uitdaging. Via internet worden er ook steeds weer nieuwe bronnen ontsloten, waardoor je oude vraagstukken nieuw leven in kunt blazen. Je moet tenslotte optimistisch blijven, want overal loop je tegen obstakels aan. Zoals bijvoorbeeld de privacywet grote drempels opwerpt. En wat denk je van "the right to be forgotten"?

    Elise Margarete kwam in 1919 als vierjarig meisje met haar ouders naar Den Haag, waar haar vader een Berlitz Instituut voor vreemde talen begon. Kort daarna werd hij directeur van een Duits Realgymnasium. De school begon met 60 kinderen, maar het aantal leerlingen met verschillende nationaliteiten fluctueerde sterk, het waren hoofdzakelijk Duitsers, maar ook Oostenrijkers, Nederlanders, enkele Grieken en Amerikanen. Haar ouders gaven allebei Engelse les. Haar vader, die Herr. Dr. Braun werd genoemd, onderwees ook in geschiedenis en zo nu en dan gaf hij een cursus EHBO.
    In het Haags bevolkingsregister staat hij ingeschreven als "vreemdeling" geboren in 1879 in New York, zijn beroep is arts. Er was, wellicht door de taal, verwarring ontstaan, waardoor hij vanwege zijn (vermeende) academische titel Doctor, plotseling als medische arts te boek stond.

    Mijn zoektocht naar Elise Margarete gaat met veel onzekerheden gepaard. Wat is nu precies haar achternaam? Von Dewitz Braun, zoals haar vader op de Engelse huwelijksakte heet of simpelweg Elise Margarete Braun, zoals zij in het Nederlandse bevolkingsregister is opgenomen. De familie bleef niet lang in Nederland, maar lang genoeg voor Elise Margarete om er herinneringen aan te hebben. Ze verruilden Den Haag voor Berlijn, dat zou ergens tussen 1923 en 1924 geweest moeten zijn. De alledaagsheid van de naam Braun vergemakkelijkt het zoeken ook niet.

    Misschien maakte Herr. Dr. Braun gebruik van de verwarring en liet hij de naam Dewitz expres achterwege. In online Engelse kranten wordt in 1910 gesproken van een taalleraar Gunther Dewitz Braun die opgepakt is wegens oplichting. Of dit dezelfde man is en dus de vader van Elise Margarete vergt nader onderzoek. Op zijn huwelijksacte staat geschreven dat zijn beroep university lecturer M.A. en Ph. D. was.
    Tijdens het in kaart brengen van de matriarchale kring van mijn voormoeders heb ik geleerd dat je nooit blind kunt varen op een naam. In het kleine Hollandse geboortedorp van mijn overgrootmoeder woonden drie vrouwen met exact dezelfde naam. Twee mannen met dezelfde naam en een soortgelijk beroep in een wereldstad als London, kan dus best aannemelijk zijn...

    Mijn speurzin wordt onbetaalbaar wanneer ik overal ter plekke onderzoek ga doen, maar het liefst zou ik von Dewitz Braun via Londen en Berlijn tot en met New York willen nareizen. Helaas gaat het, zoals bij de opsporing van nazaten door notariskantoren, in deze kwestie niet om de boodschap "er ligt een erfenis op u te wachten". In plaats van het brengen van een heugelijke mededeling zal ik bij de familie van Elise Margarete aankloppen met een onbescheiden vraag, namelijk het verzoek "tot inzage in het familieverhaal".

    Als het om financiŽn gaat is nalatenschap goed georganiseerd. Het geld dat erfgenaam niet kan bereiken wordt in bewaring gegeven bij de staat en verdwijnt uiteindelijk in de schatkist van het rijk. Maar bij wie kan men familieverhalen bewaren als nazaten onvindbaar zijn?


    Carla van Beers
    juni 2014







familiearchieven.nl benadrukt de betekenis van een familieverhaal en onderstreept het belang van het bewaren en terugvinden van herinneringen en persoonlijke documenten voor historisch, genealogisch en biografisch onderzoek.