Genealogie & Overgrootmoeders deze pagina is het laatst gewijzigd op 29-5-2014

Respect voor de traditie
. . . van een huis
    16 mei j.l. is het Internationale Museum voor Familiegeschiedenis in Eijsden geopend. En dat is een uniek gegegeven, want nergens anders ter wereld is er een museum dat zich zo specifiek met genealogie bezig houdt. De mens en haar culturele, sociale en biologische verwantschap staat daarbij centraal. Het boeiende verhaal waar we allemaal deel van uitmaken wordt zichtbaar door middel van genealogie, heraldiek, familietradities, iconografie, rituelen, migratiegeschiedenis, evolutie, DNA-onderzoek en archeologie.

    Het museum is gesitueerd in een voormalig klooster dat omstreeks 1900 in Eijsden gebouwd is op een plek waar sinds het midden van de negentiende eeuw de zusters Ursulinen geleefd en gewerkt hebben. Het kloosterleven hield hier in 1972 op te bestaan, het voortbestaan van het pand werd onzeker, maar na tien jaar kreeg het uiteindelijk toch een volgende bestemming. Het werd een openbare bibliotheek en het heeft dertig jaar lang als gemeentehuis dienst gedaan. En nu wordt het complex door Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn als Familiemuseum ingericht. Dit omvangrijke project is nog in ontwikkeling, maar vanaf 16 mei heeft het museum haar deuren opengesteld voor het publiek.

    De openingsceremonie van het museum bestond uit het terugbrengen van een groot schilderij dat heel wat omzwervingen had gemaakt. Het was in 1924 in het klooster door de Ierse Mère Angelic Brophy geschilderd en bij sluiting in de jaren zeventig door de zusters weggeschonken aan een inwoner in Eijsden. Vervolgens ging het naar een andere eigenaar in Mesch, gelegen in Zuid-Limburg bij de Belgische grens. Hier sierde het bij feesthoeve de Laathof aan de wand. Toen het daar overtallig werd keerde het terug en kreeg het een prominente plek in de burgemeesterskamer van het door prinses Margriet geopende gemeentehuis. Maar op een dag..... kwam zijn opvolger die de oude kamer ontmantelde en opnieuw naar eigen smaak inrichtte. Hij liet het schilderij naar de kelder verdwijnen. Het verloren gewaande stuk werd echter door oplettende medewerkers gered die er een veilige bestemming voor wisten te vinden. Zo verliet het voor de tweede keer het oude klooster om een nieuwe plek te krijgen in de bezoekersruimte van de kerk in Mariadorp, ten oosten van Eijsden.

    Op het doek zit een lezende non bij het raam, om haar heen scharen zich enkele kinderen. Het is een verwijzing naar de in 1768 zalig verklaarde oprichtster van de vrouwelijke kloosterorde van de Ursulinen, de Italiaanse Angela Merici (1474-1540). Zij wordt wel vaker in deze setting afgebeeld. Als religieuze congregatie hielden de Ursulinen zich bezig met het onderwijs aan jonge meisjes. Het klooster in Eijsden dat aanvankelijk een kleuterschool, lagere school en Mulo met opleiding tot onderwijzeres huisvestte kreeg er in de jaren vijftig ook een landbouw-huishoudschool bij. Oud directrice, zuster Josephine Clemens, onthulde het schilderij. Ze vertelde hoe blij zij was met het nieuwe familiemuseum waarin speciaal voor de geschiedenis van haar voorgangsters en oud-collega's op de eerste verdieping in de voormalige burgemeesterskamer een Ursulinekamer is ingericht! Het schilderij is dus wéér teruggekeerd met dank aan het kerkbestuur in Mariadorp die het in bruikleen aan het Familiemuseum geschonken heeft.

    Maria Janssen-Rutten, die vroeger les heeft gehad van de nonnen hield tijdens de opening een inspirerend verhaal over de gemeenschap die de zusters Ursulinen destijds vormden. De vrouwen kwamen overal vandaan en hadden verschillende nationaliteiten. Ze stimuleerden de meisjes om te leren en hun horizon te verbreden. Mevrouw Janssen-Rutten heeft zich verdiept in het leven van de zusters en verzamelt documentatie over het voormalige klooster. In het Erfgoed Centrum van het Nederlandse Kloosterleven vond ze een orgineel dagboek getiteld "Oorlogskroniek door Angelica Brophy". Het begint in 1940 en blijkt van een bijzondere historische waarde te zijn.

    De openingsceremonie van het museum met het negentig jaar oude schilderij van Brophy vond ik indrukwekkend, niet omdat ik van religieuze cultuur of van vrouwengeschiedenis houdt maar op de eerste plaats omdat het van respect voor de oud-bewoners van het gebouw spreekt. Je zou kunnen zeggen dat de geest van de zusters en hun pensionnaires er nog rondwaart. Het is natuurlijk een feit dat dit Ursulinecomplex in een hele lange traditie staat, die met de stichting van de vrouwelijke kloosterorde terugvoert naar de 16e eeuw. Aanvankelijk woonde Angela Merici met een groep gelovige vrouwen in een familiekring en hadden zij de middeleeuwse maagd en martelares Ursula als patrones.

    Ik vind het mooi omdat het respect voor de oud-bewoners helemaal bij het concept van het Internationale Museum voor Familiegeschiedenis past. Het museum stelt de mens centraal in een huis waar het om voorouders en afstamming, van stamboom tot mythologie, van heraldiek tot evolutie en om de cultuur van het hedendaagse leven gaat.


    Carla van Beers
    mei 2014







familiearchieven.nl benadrukt de betekenis van een familieverhaal en onderstreept het belang van het bewaren en terugvinden van herinneringen en persoonlijke documenten voor historisch, genealogisch en biografisch onderzoek.