Genealogie & Overgrootmoeders deze pagina is het laatst gewijzigd op 1-2-2014

Bewaar de informatiedragers
en maak een familiearchief
    Informatiedragers: video, film, fotoboeken, stapels papieren, brieven, misschien ook wel dagboeken, dat kan je allemaal tegenkomen wanneer je een huis leeg moet halen. Laatst sprak ik daarover met iemand die boedels opruimt en er de mooie dingen uithaalt om die in een antiek en tweede hands winkeltjes te verkopen. "Tja wat moet je met die privé zaken, je kijkt er even naar en dan gaan ze de container in. Daar is toch niemand in geinteresseerd, als het om bekende personen zou gaan is het wellicht wat anders."
    Ik was het natuurlijk helemaal niet met hem eens !

    "En die brieven van oudsher! O! red ze voor vernieling! Laat ze niet ongelezen in het vuur gaan, bij de dood van een familielid, maar leest ze eerst alleen met eerbied" zegt schrijfster Louise Stratenus in 1902 in een artikel in de Groene Amsterdammer. Ze roept haar lezeressen op tot het bewaren en koesteren van familiealbums, brieven en herinneringen. Ze richt zich daarbij op de families uit de "gewonen goeden stand". De adelijke geslachten hebben hun stamboom dikwijls goed op orde, meent ze, maar "wat weten de meeste onzer eigenlijk jammerlijk weinig van hunne voorzaten af". Stratenus schreef een eeuw geleden al: "in onze dagen koestert men een groot zwak voor den prullenmand, daar gaat alles in, rijp en groen, als het slechts eenmaal bekeken is, maar laat het er niet in verdwijnen, wat waard is eene reliquie te worden." Gek genoeg is dat anno 2014 nog steeds zo, want de waarde van iets is vaak op het moment nog niet zichtbaar. Pas achteraf zullen de mensen met weemoed zeggen: oh, waren de brieven van de grootouders maar bewaard gebleven.

    Vrijwel iedereen gaat het op een dag meemaken, het leven gaat door maar de particuliere huishoudens houden op te bestaan. Nagelaten archivalia waar erfgenamen geen band mee hebben worden weggegooid. Niet de moeite van het bewaren waard of de ballast van het langdurige bewaren weegt te zwaar, er zijn tal van redenen op te noemen. Bij narigheid is het vergeten van het verleden wellicht de beste optie. In het gunstigste geval worden de mappen, foto's en papieren verbannen naar de zolder of een schuur. Op het moment van het leeghalen van een huis is er geen rust om alles eens goed door te nemen, om te selecteren of een overzicht te maken van wat er allemaal is. Dat doen we later wel, is de gedachte, maar later komt vaak niet, want de tijd is al snel weer gevuld met andere bezigheden. En als de volgende generatie weer voor het voldongen feit staat is het opnieuw een herhaling van zetten. Totdat er geen familie meer is en de opkoper of leegruimer aan zet is.

    "Een dergelijk verlies is nooit te herstellen. Helaas leert de ervaring dat familiepapieren niet steeds de eervolle plaats innemen, die hun toekomt, en door boedelscheiding, verhuizing of kleiner gaan wonen soms dreigen verloren te gaan. Juist deze papieren verschaffen gegevens voor onze geschiedschrijving, die de officiële stukken niet of nauwelijks kunnen bieden", aldus de rijksarchivaris in 1965. Hij signaleerde een probleem, namelijk dat er slecht voor particuliere archieven gezorgd wordt. Instellingen nemen veel te weinig familiearchieven op in hun collecties.

    Als ik kon zou ik een weeshuis voor al die eenzame collecties willen opzetten, zodat ze nog wat langer bewaard mogen blijven. En als er dan in 2102 iemand is die vragen over haar voorouders heeft, dan kan ze bij het depot voor familiearchieven aankloppen voor informatie. Of schets ik nu een al te rooskleurig beeld? Inmiddels leven we in het digitale tijdperk. Je zal denken dat met het digitaliseren een oplossing voor het bewaarprobleem in zicht is. Maar het grootste dilemma blijft toch nog steeds de bewustwording van de bewaarplicht. Gooi niet te snel weg. Het kan niet vaak genoeg gezegd worden. De nagelaten privé informatie van onbekende personen wordt steeds belangrijker omdat het unieke bronnen voor wetenschappelijke studies zijn. En bovenal: gouden bouwstenen voor familieverhalen en narratieve psychologie. Dus bewaar de informatiedragers en maak een familiearchief.


    Carla van Beers
    januari 2014









illustratie nisha-alberti.com
familiearchieven.nl benadrukt de betekenis van een familieverhaal en onderstreept het belang van het bewaren en terugvinden van herinneringen en persoonlijke documenten voor historisch, genealogisch en biografisch onderzoek.