Genealogie & Overgrootmoeders deze pagina is het laatst gewijzigd op 23-12-2013

Zoek je verwanten
en breng ze bij elkaar
    Een paar jaar geleden heeft Bas Dudok van Heel alle nakomelingen, in mannelijke en vrouwelijke lijn, van de Amsterdamse burgemeester Claes Heijn Claesznszn (1462-1524) beschreven in een tweedelig boekwerk: Van Amsterdamse Burgers tot Europese Aristocraten. Met deze studie kon hij aantonen dat rijke families door de eeuwen heen hun macht hadden behouden. De ondertiteling van het boek De Heijnen Maagschap 1400-1800 laat zien waar alles om draait. Verwantschap, in dit geval om bloedverwantschap of zoals je dat met een mooi ouderwets woord kunt aangeven: maagschap.

    De Heijnen Maagschap is van belang geweest voor de geschiedenis van de stad Amsterdam. Deze burgers en aristocraten gaven met hun leven vorm aan de "grote geschiedenis". In die oude wereld leefden ook onze voorouders. Het is de vraag of je dat (het historische besef) ook zelf zo ervaart. Hoe dichtbij of hoe ver weg is het leven van voorouders en hebben we er vandaag nog mee te maken? Van vaderszijde wordt het fenomeen bloedverwantschap aangeduid met woorden als "agnaten" of "zwaardmagen" en voor de bloedverwanten van moederszijde worden termen als "cognaten" of "spillemagen" gebruikt. Het is voer voor genealogen. Mensen die onderzoek doen naar het verleden hebben allemaal verschillende motivaties en andere drijfveren. Richten zij hun focus alleen op het verleden of kijken ze daarbij ook specifiek naar het heden?

    Verwantschap die uit vroegere tijden voortkomt is vandaag niet meer vanzelfsprekend omdat familieleden heel vaak niet van elkaars bestaan op de hoogte zijn. Herkenning wordt helemaal moeilijk wanneer ze verschillende namen dragen. Je kan dus zeggen dat "de Maagschap" eigenlijk alleen een genealogische term is om een groep aan te duiden die niet als groep funktioneert.
    Meestal is groepsvorming een duidelijk zichtbaar onderdeel van het dagelijks leven. Er zijn zoveel voorbeelden van groepen, clubs of verenigingen waar mensen zich thuisvoelen. Ze zijn aktief, ze zoeken elkaar op. Of het nu om partijen, genootschappen of om ondernemingen gaat. Iedere groep organiseert regelmatig bijeenkomsten met aktiviteiten waarbij mensen onderling ervaringen uitwisselen.

    Als ik in de spitsuren op het perron bij de trein sta te wachten en zoveel mensen voorbij zie komen, denk ik weleens aan mijn onbekende bloedverwanten. De nakomelingen van mijn (bet)overgrootmoeders lopen wellicht ook op het station, misschien wonen ze wel bij mij in de straat. Ondanks dat ik ze niet ken, ervaar ik toch een zekere band. We weten niets van elkaar, niet eens dat we samen een groep vormen. We zijn een passieve of losse verzameling van mensen die, vanwege de gezamelijke voormoeders, aan elkaar verwant zijn. Voelt het eigenlijk nog wel als familie? Het idee van een "familieclan" spreekt me aan. Je ziet het als verschijnsel vaker in niet-Westerse culturen.
    In Nederland is de kern- of grootfamilie ongetwijfeld de meest hechte groep die er bestaat, maar ook de kleinste. Deze groep manifesteert zich voornamelijk binnenshuis, naar buiten toe gedragen ze zich als individuen.

    We boffen als er gegevens over voorouders bewaard zijn gebleven in de archieven. De "kleine geschiedenis", of onze eigen "grote geschiedenis", het verleden van de voorouders... het is er nog. De toekomst blijft ongewis, maar laten we het heden niet vergeten: er zijn nog nazaten die leven!

    Mijn wens om alle vrouwelijke nakomelingen van mijn voormoeders (de matrilineaire lijn) op te sporen is nog niet uit gekomen. Maar ik ben al een heel eind op weg. Met enkelen heb ik al contact opgenomen. Verwantschap is een natuurlijke vorming van een groep. Zo een groep wordt pas zichtbaar wanneer ze allemaal bij elkaar komen op bijeenkomsten die meestal door een of meerdere genealogen of door een familievereniging georganiseerd worden. Tja en als je dan niet zo'n familiearchivaris in je familie hebt, of geen familieorganisatie, dan moet je het zelf doen. Voor mij is het een mooie opgave voor het nieuwe jaar, voor jou ook? Zoek je verwanten en breng ze bij elkaar.


    Carla van Beers
    december 2013




familiearchieven.nl benadrukt de betekenis van een familieverhaal en onderstreept het belang van het bewaren en terugvinden van herinneringen en persoonlijke documenten voor historisch, genealogisch en biografisch onderzoek.