LEENBOEKEN: 18-3-2015, deze gids is samengesteld door Carla van Beers, foutmeldingen & tips graag sturen naar info@familiearchieven.nl













In de Middeleeuwen was er een feodaal leenstelsel, waarbij een leenheer rechten in leen kon geven aan een leenman. De leenheer kon zelf ook weer leenman van een andere leenheer zijn. Met het voorrecht dat de leenheer verschafte kon hij, bijvoorbeeld in tijden van oorlog, op steun rekenen van de leenman. meer over het leenregisters

In het leenregister werd de boekhouding van grondbezit vastgelegd. In de leenboeken zijn de namen van leenmannen (aan wie een stuk grond, huis of recht werd uitgegeven) bewaard gebleven. Veel leengoederen werden erfelijk. Bij overlijden van de leenman werd het leenrecht overgedragen aan een kind. Met deze leenboeken als bron voert een genealogie of een huizenonderzoek ver terug de middeleeuwen in. Na de afschaffing van het leenstelsel in 1798 werd de leenman eigenaar. De leenadministratie is in enkele gevallen nog tot 1811 bijgehouden. Daarna is het kadaster grond en eigendom gaan registreren.

In cijnsboeken werd de heffing op onroerend goed bijgehouden. Deze administratie bevat namen van de cijnsplichtigen en omschrijvingingen en wisselingen van het onroerend goed. Bij verkoop of vererving kunnen zo ook familierelaties zichtbaar worden. Een cijns is jaarlijkse betaling en een heffing op het onroerende goed. Het fenomeen cijns of belasting is in de Middeleeuwen ontstaan.

Leenboeken en Cijnsboeken zijn terug te vinden in de Regionale Historische Centra