erfgoedkwesties 004 © Carla van Beers 1 Juni 2009 DEN HAAG


Soestdijk, een museum
voor familiegeschiedenis

Het is heerlijk dat nationale denken, als een verhaaltje voor het slapen gaan, om weg te dromen, want morgen komt er weer een dag. Een dag vol nieuwe sores en obstakels, want het leven is nu eenmaal niet eenvoudig. En het hebben of behouden van een Nederlandse identiteit al helemaal niet.

Her en der wordt er volop gesproken over het Nationaal Historisch Museum en ondertussen gaan we 4 juni wel of niet stemmen voor de verkiezingen voor het Europees Parlement 2009-2014. De discussies over het nog te bouwen museum in Arnhem zijn echt om van te smullen want iedereen is tot op zekere hoogte verontwaardigd, dat wil zeggen iedereen die er ook maar iets mee van doen heeft of anders: een ieder die graag een mening wil verkondigen, zo ook ik. Helemaal nu enkele politici menen dat de vrije meningsuiting op het spel staat, is het belangrijk dat je zegt wat je denkt, maar of de wet daar nu weer voor aangepast moet worden, dat is weer een heel ander verhaal. De wetgeving uit de 20e eeuw is bepalend voor de inrichting van onze samenleving, maar nu moeten we in de 21e eeuw vooral pas op de plaats maken. Persoonlijke acties en dadendrang lijkt zo welig te tieren in de hedendaagse politiek dat het de veranderingen die van onderaf tot stand kunnen komen in de weg gaat zitten. Het is wellicht vergeten maar het is de bottom up strategie of het zijn de grass root bewegingen die het verschil uitmaken. In de lijn van deze gedachte vraag ik mij af hoe het idee van de Nederlandse Canon ooit ontstaan is. Welke aktiegroep of belangenorganistie heeft zich sterk gemaakt voor het afstoffen van deze methodiek. Is het niet allemaal begonnen met Koos Postema die vond dat de kennis over de vaderlandse geschiedenis verloren dreigde te gaan? En toen kwam Geert Mak die met -de eeuw van zijn vader- de geschiedenis opnieuw in de belangstelling wist te brengen. Toch lijkt het besluit van het oprichten van een Nationaal Historisch Museum een typische top down maatregel. (wie er anders over denkt moet het melden). Voorop staat dat het Nationaal Historisch Museum bedoeld is voor iedereen, maar speciaal voor “leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs, gezinnen met kinderen en nieuwe Nederlanders. Ook onervaren museumbezoekers moeten zich thuis voelen in het museum. Het museum moet aan het denken zetten, vragen oproepen en kennis aanreiken, en tegelijkertijd is een bezoek aan het museum een leuk dagje uit.” dat lees je op de website nationaalhistorischmuseum.nl

Bianca Stigter schrijft in haar pleidooi tegen het Nationaal Historisch Museum “een van de argumenten voor een Nationaal Historisch Museum is dat elementen uit de Nederlandse geschiedenis te zien zijn in tal van musea, maar dat het complete verhaal nergens wordt verteld. Voor mij is dat juist een van de argumenten die tegen zo´n nationaal museum pleiten. Het complete verhaal kan niet verteld worden – het bestaat niet.” (NRC van 29 Mei 2009) Ik kan het helemaal met haar eens zijn, alleen wijst het in de praktijk anders uit. Toen prinses Maxima in September 2007 tijdens de presentatie van het rapport Identificatie met Nederland van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) verkondigde dat volgens haar de Nederlandse identiteit niet bestond kreeg ze veel kritiek. Het trefwoord was integratie maar slechts een enkeling kon waarderen dat de prinses echt zei wat ze zelf dacht. Ook Andries Knevel vloekte onlangs nog in de kerk toen hij zich uitsprak over wat hij werkelijk geloofde.

Bianca Stigter heeft gelijk: hét verhaal bestaat niet. Ik zou daaraan willen toevoegen: daarom juist moet het er zijn. Sommige mensen hebben het beeld van God als een oude grijze man losgelaten, anderen niet. Zo houden ook heel veel mensen zich vast aan de Nederlandse identiteit en dat is hun goed recht. Het is de werkelijkheid gezien vanuit het perspectief van de blanke vaderlandse man en zo wordt deze weerspiegeld in de pitoreske canon waar het Nationaal Historisch Museum (NHM) mee opgescheept zit. Als oer-Hollandse vrouw kan ik mij er toch niet in vinden. Ik houd meer van mijn moederland dan van mijn vaderland. De WRR stelt dat het dragen van een dubbele nationaliteit de integratie niet belemmert maar kan versterken. Het schijnt mij toe dat de dubbele identiteit of loyaliteit die gepaard zou gaan met het dubbele paspoort een kwestie is die iedereen op zijn minst herkent en dus zou moeten omarmen. Niets is menselijker dan dat. Je hebt immers de kant van je vaders familie die wel of niet in evenwicht is met de kant van je moeders familie. Letterlijk of figuurlijk, vaderland, moederland, de wereld gezien vanuit het perspectief van een man of een vrouw, eigen taal, andere cultuur, ratio en emotie, de tegenpolen versterken elkaar in meerdere opzichten. Veel mensen geloven niet dat er een meervoudige werkelijkheid bestaat. Zij vertellen hun kinderen een heel ander verhaal voor het slapen gaan.
Ik zou niet weten hoe de problematiek van integratie opgelost zou kunnen worden, maar ik weet wel dat er veel geld opgeslokt wordt door het ten uitvoer brengen van plannen die van boven af opgelegd worden. Zou het niet eens andersom kunnen? Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van Valentijn Bijvanck en Erik Schilp van het NHM. Maar ik heb wel twijfels over de ontstaansgeschiedenis van het museum. Het bijbrengen van het historisch besef en het eren van onze geschiedenis middels een nationaal museum was en is een paradepaardje. Lees erover op de site van de Socialistische Partij Nationaal Historisch Museum dreigt postmoderne hutspot te worden.

Bij het maken van haar plannen luistert de directie van het museum misschien niet naar politici, maar wel naar het publiek, ze discussieren met erfgoedinstellingen en staan open voor alle invalshoeken. Ze melden dat ze geschiedenis willen tonen die mensen er toe aanzet om ook zelf op onderzoek te gaan naar het verleden van henzelf, hun familie, straat en land. Ze willen veel Nederlanders betrekken bij de geschiedenis waarvan zij deel uitmaken, door hen uit te nodigen hun verhalen en beelden te leveren. Maar hoe zal dit in de praktijk vorm krijgen? Ik heb natuurlijk ook wel bedenkingen. Mijn grootste zorg is dat het er naar sigaren ruikt en dat ze het wiel weer opnieuw willen uitvinden. Iedereen moet het maar gewoon afwachten.
Ondertussen geven Bijvanck en Schilp commentaar op alle politieke commotie die rond hen is ontstaan. "In plaats van argumenten te verzamelen verliest de Kamer zich in een verbijsterende discussie van zaken waarover de politiek volgens conventie geen mening hoort te hebben." Ik vraag mij ook af of de vrijheid van meningsuiting zoek is, wanneer de politiek gaat bepalen hoe onze geschiedenis er uit heeft gezien, dat mogen historici toch zeker zelf wel vertellen. De canon is leuk, maar hij zou van samenstelling of vorm moeten kunnen veranderen. Het is een middel geen doel.

Terwijl de nieuwe directeuren van het Nationaal Historisch Museum dromen van een mooie architectonische locatie aan de Rijn bij Arnhem waarin de bezoekers kunnen ervaren hoe het is om in de vaderlandse middeleeuwen te leven, hetgeen technisch met speciale drie dimensionale media na te bootsen is, droom ik van het moederland in Paleis Soestdijk te Baarn, waar het museum voor Nederlandse familiegeschiedenis geopend wordt. Hier zie je de verhalen van mannen en vrouwen die wel of geen voorouders hebben die uit een buur- of ver land komen. Iedereen heeft zijn eigen verhaal en verhalen kan je niet altijd delen, maar een ding is zeker: er zijn heel veel verschillende families in Nederland. Diversiteit is heel lastig, maar buitengewoon mooi.


WELKOM IN HET HUIS VAN DE FAMILIEVERHALEN IN NEDERLAND
foto: carla van beers



  • het behouden & behoeden van familiearchieven is een taak voor iedereen

  • het archievenblad & het imago van de archivaris

  • weg met het object! verkopen, schenken, afstoffen of verkwanselen

  • Soestdijk, een museum voor familiegeschiedenis

  • het intergenerationeel besef dat jij niet de maat van alle dingen bent

  • de herwaardering van het familielievende ideaal

  • het ecosysteem van een koninklijke familie

  • elite, superkapitalisme of het mecenaat

  • geheime dagboeken & de pijn van een familie

  • erfgoedconsumptie-logica: zoeken is een kunst en vinden is een gunst

  • bibliotheek als bewaarplaats van nationaal geheugen

  • draagmoeders gezocht voor persoonsdossier